close
تبلیغات در اینترنت
وبلاگicon
پایگاه فرهنگے مادحان
.:توجه:کاربر گرامی لطفا سایت مارا با مرور گر های پیشنهادی (اپرا،گوگل کروم و فایر فاکس)باز کنید زیرا با مرور گر های دیگر نظیر اینترنت اکسپلورر قالب سایت به خوبی اجرا نمی گردد.باتشکر مدیریت سایت:.
ورود اعضای سایت
نام کاربری :
رمز عبور :

آمار سایت
» آمار کاربران
» افراد آنلاین : 3
» اعضای آنلاین : 0
» تعداد اعضا : 18

» عضو شوید
» ارسال کلمه عبور


» آمار مطالب
» کل مطالب : 74

» آمار بازدید
» بازدید امروز : 152 نفر
» باردید دیروز : 880 نفر
» ورودی امروز گوگل : 5
» ورودی گوگل دیروز : 4
» بازدید هفته : 1,637 نفر
» بازدید ماه : 2,978 نفر
» بازدید سال : 24,854 نفر
» بازدید کلی : 161,029 نفر
» تاریخ : یکشنبه 27 آبان 1397
مرور گر پیشنهادی ما
google-chrome google-chrome
رمزینه
مطالب اخیر وبگاه
مطالب اخیر انجمن

فنون مداحي
همان طوري که مي دانيد هر هنري ، فنون مخصوص خود را داراست که باعث قوام آن هنر شده و فراگيري آن  بر کيفيت و پيشرفت آن کار مي افزايد.
در هنر ستايشگري و مديحه سرايي اهل بيت عليهم السلام نيز فنون و قواعدي وجود دارد که شخص مداح پس از گذشت سال ها تجربه ، ديدن استاد ، و اداره مجالس گوناگون به آنها دستيابي پيدا مي کند. نکته مهمي که در فنون مداحي وجود دارد اين است که بيان اين فنون صرفا جنبه استحسان دارد و اگر در همان مرحله تئوري باقي بماند ، هيچ گونه کارايي و بهره اي نخواهد داشت و يادگيري تئوريکي در اين فنون نمي تواند مشکل گشا باشد . صرف اطلاع از فنون دردي را دوا نخواهد کرد چه بسا خيلي ها هم با اين فنون آشنايي دارند ولي قادر به پياده کردن ان نمي باشند و نحوه به کار بستن آن را در اثر کم تجربگي نمي دانند.پس حتما بايد اين قواعد به کار بسته شوند تا بعد از گذشت مدتي نتيجه بخش واقع گردئد. در اينجا به بيان و معرفي اين فنون که حاصل تجربه و زحمت اساتيد بزرگوار در مجالس اهل بيتي عليهم السلام است مي پردازيم و اميدواريم که با يادگيري و به کار بستن آنها در رديف مداحان خوب و مجرب در امر ستايشگري اهل بيت عليهم السلام قرار گيريد . انشاءالله


شناختن صداي خود
از جمله مسائل مهم و دقيق در هر نوع خوانندگي ، اين است که خواننده با صداي خود آشنايي کامل را داشته باشد و با اطمينان بخواند زيرا عدم آن يا باعث استفاده ناصحيح حنجره مي شود که منجر به جواب ندادن حنجره در پرده مورد نظر شده و يا موجب عدم استفاده از قابليتها و استعدادهاي آن مي گردد. هميشه بايد توجه داشت که نبايد با آخرين توان حنجره خواند زيرا امکان جواب دادن حنجره در آن پرده بسيار کم است .
البته اين آشنايي با تمرين زياد حاصل مي شود . مداح بايد شش دانگ صداي خود را قبلا امتحان کرده و بر آن تسلط داشته باشد و از آن صحيح و بجا استفاده نمايد .


مستمع شناسي
لازم است که مداح قبل از ورود به مجلس ، اجمالا مستمع خود را بشناسد و بداند که از چه قشري است و در چه سطح معنوي قرار دارد تا راحت تر بتواند با او رابطه برقرار کند نه اينکه از يک در بيايد و از در ديگر بيرون رود . شناخت مستمع از لوازم مهم کار مداحي است . بهتر است قبل از ورود به مجلس اطلاعاتي در اين زمينه و همچنين در زمينه وضعيت جلسه که کسي خوانده يا نه ، موضوع سخنراني چه بوده ، مداح قبلي بيشتر روضه خوانده و يا بيشتر شعرخوانده و اين گونه مسائل که در راستاي انجام وظيفه بهتر اوست اطلاع يابد.


مجلس شناسي
يکي ديگر از لوازم کار امد مداحي ، آشنايي با مجلس است . بايد شان مستمعين ، خود و اهل بيت عليهم السلام را هميشه نگه دارد و در انتخاب اشعار ، نوحه و يا سرود دقت نمايد که همسان با مجلس پيش رود . مداحي که مهمان است و با مجلس آشنايي ندارد بايد خيلي محتاط عمل کند به طوري که نه بار معنوي مجلس کم شود و نه همان طوري که در مجلس خودش مي خوانده در اينجا بخواند. او قبل از خواندن بايد بداند که مجلس به چه مناسبت تشکيل شده ، انگيزه تشکيل ان چه بوده ، آيا مثلا نذر بوده ، براي شفاي مريض و يا حاجتي بوده و يا به مناسبت هاي ويژه برگزار شده است.


وقت شناسي
ذاکر اهل بيت عليهم السلام بايد حتما انسان خوش قول در وفاي به عهد باشد که يکي از رموز موفقيت مداح و پيشرفت او و برخورداري از جايگاه ويژه در بين مردم مي باشد. اولا مداح بايد سر همان موعد مقرر ، خود را به مجلس برساند . زيرا بعضي وقت ها عدم وفاي به عهد موجود سرشکستگي باني مجلس پيش مردم مي گردد. به خصوص در مجالس رسمي و مراسمي که به مناسبت در گذشت و يا سالگرد شهادت و ... بر گزار مي گردد که بد قولي در اين مجلس اثر بسيار نامطلوبي در مردم دارد و سبب تنزل مقام و منزلت مداح در انظار مردم مي شود. ثانيا مداح بايد برنامه خود را در همان مدت زمان تعيين شده ، ارائه دهد حتي اگر آمادگي بر اجراي چند برابر آن را هم داشته باشد ، بايد سر وقت تعيين شده ، مجلس را به اتمام برساند . نبايد آن قدر برنامه را طولاني کند که مجبور شوند به او تذکر بدهند چرا که اين ، يک نوع کسر شان و شکست براي مداح اهل بيت عليهم السلام قلمداد مي شود و کلا هميشه بايد از مولفه کم خواندن براي تمکين شدن مجلس خود استفاده کند و قبل از خسته شدن مستمع ، مجلس را پايان داده و همه توان مستمع را در مجلس نشيني از او نگيرد. هيچ اشکالي ندارد که قبل از خواندن ، مدت اجراي برنامه خود را از باني برنامه سوال کند. اين کار شکست محسوب نمي شود بلکه ميل به بيش از حد خواندن ، براي يک ذاکر شکست است.


جلوگيري از اضطراب
چه بسا امکان دارد مداحي با بزرگتر شدن مجلس و يا تغيير مستمعين ، از خواندن در آن مجلس بترسد و حريم بگيرد. اين ترس نبايد موجب عدم انجام وظيفه او بشود بلکه اينجا با اجراي فني بجا و مثمر ثمر ، مي تواند در همان مجلس بخواند . آن فن از اين قرار مي باشد که اگر مجلس مولودي و جشن بود ، ابتدا با بيان چند جمله خودمان و ساده ، اين حريم را از بين ببرد و با مستمع ايجاد ارتباط محبتي نمايد و از اين ايجاد رابطه ، براي ارائه دادن بهتر مجلس استفاده نمايد چرا که مداح نبايد با مستمع اش اجساس بيگانگي نمايد تا بتواند بهره لازم و کافي را به او برساند. اگر هم با او بيگانه است بايد به ترسيم شخصيتي آشنا از مستمع در ذهن خود پرداخته و به طور ذهني او را دوست و آشناي خود بپندارد . بالاخص در مجالس دعا و زيارات ، زيرا با دل مستمع کار دارد و بايد او را دوست خود تلقي کند تا بتواند خود يا او را مورد خطاب قرار دهد.
حال اگر در مجلس عزاداري بود ، مي تواند از فن خواندن دعاي فرج امام زمان (عج) به طور ساده و بدون لحن استفاده کند. اگر در اين وضعيت با لحت چيزي بخواند ، لرزش در صداي او به خوبي آشکار شده و مستمع به خيال اينکه او ناشي است و نمي تواند خوب بخواند ، به او گوش نمي دهد و مجلس افت مي کند. گذشته از آن خواندن در اين حالت باعث گرفتگي در صداي مداح نيز مي شود که تا خار مجلس هم باز نخواهد شد . امکان دارد شما استادي لازم را هم در زمينه مداحي داشته باشيد اما از خواندن در مجلسي که عالم و يا مداح مجرب حضور دارند هراس داشته باشيد . وجود اين مسئله امري طبيعي و عادي مي باشد و نشانه بي تجربگي شما نيست و براي بعضي از بزرگان نيز پيش مي آيد . اين ترس امکان دارد حتي از روي ادب و تواضع شما نسبت به بزرگان و يا خجالت کشيدن از انها باشد که چيز مذمومي نمي باشد.
اين تذکر لازم است که اين ترس فقط در بدو مواجه شدن با مجلس است و پس از اجراي چند دقيقه برنامه ، از بين خواهد رفت و صحيح نيست که مداح به خاطر يک اضطراب چند دقيقه اي ، از انجام وظيفه انصراف دهد.


پرورش دادن روضه
يکي از فنون حائز اهميت در روضه خواني ، پرورش دادن آن است . يعني مداح تا روضه خوب براي مستمع جا نيافتاده ، سراغ کار ديگري نرود و خوب آن را به مستمع تفهيم کند يا اينکه با پر و بال دادن روضه ، آن را براي مستمع ، جذاب تر نمايد و مجلس را با مستمع پيش برد. که اين مستلزم رعايت نکاني است.


فن مقدمه چيني
اول اينکه يعني کند هر مطلبي را که مي خواهد بيان کند ، ابتدا زمينه پذيرش آن را در مستمع فراهم آورد ، يعني با مقدمه چيني صحيح مستمع را منتظر بيان مطلب اصلي بگذارد ، يعني با مقدمه چيني صحيح مستمع را منتظر بيان مطلب اصلي بگذارد و او را تشنه شنيدن آن مطلب نمايد تا مطلب در جان او جاي گيرد و با آن به خوبي حال معنوي و سوز پيدا نمياد . به اين ترتيب که ، با گفتن جملاتي به صورت مقدمه ، به تحريک عواطف او پرداخته و عطش او را بيشتر نمايد و همچنين بر اهميت بيان مطلب عواطف او پرداخته و عطش او را بيشتر نمايد و عطش او را بيشتر نمايد و همچنين بر اهميت بيان مطلب نيز بيافزايد و اين کار را حتي در مورد مطالبي که تکراري هم هستند و مستمع به کرات آن را شنيده است نيز مي توان انجام داد .زيرا حتما نبايد مطلب جديدي گفته شود تا مستمع را به گريه در اورد . گفتن مطالب تکراري در روضه هايي که حتي بسيار معروف هم هستند . بايد مقدمه چيني داشته باشند مثلا همه مي دانيم که حضرت اباعبدالله (ع) را چگونه به شهادت رساندند اما اگر در همان ابتداي مجلس به بيان اين مطلب بپردازيم ، در کسي تاثير شاياني نخواهد گذاشت و اشک او جاري نخواهد شد مگر اينکه مجلس از ويژگي هاي شب عاشورايي بر خوردار باشد و يا مستمع خودداراي ارتباطي قوي باشد.
در هر حال ما بايد وظيفه خود را انجام دهيم و با بيان مطالبي در حاشيه روضه دقت مستمع را بيشتر کنيم.


حريص بودن به شعر
اصولا بايد در ارائه شعر و روضه ، حريص بود و آن را کم کم با بالارفتن پذيرش مستمع ارائه کرد و شعر را آرام آرام خواند و به مستمع اجازه هضم هر بيت و هر کلمه را داد . اگر مستمع ما هيئتي نيست بايد هر بيت را با جملاتي تفسير کرده و خوب براي او جا انداخت اگر چه انتخاب شعر سبک تر در اين گونه مجالس بهتر است اما همان شعر سبک را نيز نبايد سريع خواند بلکه بايد با وقف هاي بجا و فاصله انداختن بين ابيات ، اجازه تفکر در مطالب به او داده شود که اين خود يکي از فنون روضه خواني است . بايد با دقت در خواندن اساتيد به اين مسئله پي برد که چه وقت بايد خواند ؟ چه وقت بايد سکوت کرد ؟ کي بايد تحرير زد ؟ کي بايد ساده خواند ؟ کي سريع رد شده ؟ و کجا تکرار کرد ؟ يکي از بزرگترين اساتيد مداحي در اين مورد مي گويد :
در قرآن وقف جاي مشخصي دارد و در مداحي نيز همين طور است البته نه به سختي قرآن ، چون در قرآن حتما بايد وقف کرد اما در مداحي ، کار راحت تر است .
به عنوان نمونه يکي از جاهايي که بايد شعر ، تند خوانده شود اين است که وقتي بيتي ، يکي دوبار با تحرير خوانده شد و در اثناي ان فاصله انداختيم مثلا بين آن روضه خوانديم چون مستمع اين بيت شعر ، فيض خود را برده است ، ديگر خواندن آن با تحرير ، درست نيست و موجب تاثير نامطلوب در توجه او به ابيات بعدي مي شود . در واقع اين يک حالتي پايدار در مستمع است که ميل دارد چيزي را نه پرورش داده نشده قبول کند و نه خسته کننده و ملال آور . که تشخيض آن هم با شخص مداح است . اگر مستمع يک کلمه از شعر را هم خوب نفهمد و يا مقصود مداح را از ان متوجه نشود ، نمي تواند بهره لازم را از آن شعر ببرد.
نکته ديگري که در اينجا مفيد مي باشد اين است که اگر مداح مي بيند حواس مستمع جمع نيست نبايد شعر يا روضه را ادامه دهد بلکه با گفتن بعضي جملات مناسب و همچنين استفاده از بعضي زمزمه ها ، مستمع را وادار به توجه سازد و حواس او را متمرکز به خود و حرف هاي خود نمايد.


خواندن بعد از تمرکز
فن ديگر در جمع کردن حواس مستمع ، جايي است که در مجلس رفت و آمد وجود دارد و حواس ها جمع نيست ، راه آن در اين حالت فقط صحبت کردن مداح است . اگر در اينجا به خواندن بپردازد مجلس او تا اندازه زيادي افت خواهد کرد . اين حالت معمولا بعد از سخنراني روحاني و يا تمام شدن روضه و آماده شدن براي سينه زني رخ مي دهد که بعضي در حال بلند شدن و راه رفتن در مجلس هستند . مداح به هيچ وجه نبايد در اين مقطع چيزي بخواند زيرا اگر بخواند مجبور است بارها شعر يا نوحه خود را تکرار کند . بايد با صحبت کردن و يا خواندن دعاي فرج ( براي وقتي که سخنراني تمام شده است ) مدتي فرصت به مستمع بدهد تا اگر مي خواهد بيرون برود ، رفته و اگر مي خواهد مهياي سينه زني بشود ، جاي خود را پيدا نموده و بنشيند.


فن زمزمه
براي تمرکز بيشتر مستمع بر مطالب و اداره بهتر مجلس ، مداح بايد مستمع خود را در حال گريه ، دعوت به زبان گرفتن و جواب دادن به زمزمه ها کند زيرا وقتي مستمع خود را در مجلس سهيم ببيند و مداح هم اين فرصت را به او بدهد که زبان بگيرد ، تمرکز او بيشتر خواهد شد و وقتي اثر زبان گرفتن و تاثير صداي خود را بر ديگران مي بيند ، ناله خود را آزاد کرده و به مجلس سوز مي بخشد.


فن اجتناب از صراحت سخن
بعضي وقت ها مداح شعري را مي خواند که در ابتدا براي مستمع پيچيدگي دارد و نمي داند که اين شعر زبان حال چه کسي است و يا شرح حال چه کسي را مي دهد. فني که در اينجا وجود دارد اين است که به جاي عنوان بندي و معرفي کردن شعر که مثلا : زبان حال حضرت زينب عليهاالسلام را براي شما مي خوانم از گفتن کلمات و جملاتي که اشاره صريح ندارد ، استفاده کند مثلا مجلس را با شعري مانند اين شعر شروع کرده : خواندم اگر عزيز تو را چون برادرم   اما مخاطب شعر مشخص نيست چه کسي است ، اينجا لازم نيست بگويد اين حرف را حضرت عباس (ع) دارد به حضرت زهرا (ع) مي گويد ، بلکه با گفتن يک کلمه ، مادر ! مشخص مي شود که مخاطب کيست . اين باعث جالب تر شدن شعر شده و مستمع هم در شعر بيشتر تفکر مي نمايد.


دشتي
هر گاه در اثناي روضه ، مجلس را به او واگذار کردند بهتر است به جاي شروع کردن از پرده پايين که موجب کسالت شده و يا استفاده از پرده بالا که توانايي آن در اول کار ، وجود ندارد از خواندن چند بيتي به سبک دشتي مدد گيرد که بسيار مناسب تر است . خوبي اين سبک اين است که مناسب همه جاي مجلس مي باشد و مداح مي تواند به آساني و بدون فشار آوردن به خود آن را اجرا نمايد. تجربه نشان داده که اين گونه تحويل گرفتن مجلس بسيار بهتر از دو نمونه اول که ذکر شد ( پايين شروع کردن و يا در پرده مداح قبلي آغاز کردن ) مي باشد.


بيان مطالب و اشعار
بيان کردن مطالب و خواندن اشعار نيز احتياج به تبحر و استادي خاص خود دارد . يعني کدام شعر يا کدام روضه را ابتدا بخوانيم تاثير بيشتري داشته باشد. نا مرتب خواندن اشعار و مراثي به افت مجلس خواهد انجاميد . رعايت ترتيب در خواندن از فنون عالي مداحي به شمار مي رود که پياده کرده آن مستوجب تاثير عميق مطالب عنوان شده بر مجلس خواهد شد .


سير ابيات
اولين فني که در شعر خواني وجود دارد ، دسته بندي ابيات شعر از لطيف و سطحي به عميق و سوزناک است . يک مداح خوب ، اشعار سطحي تر را در ابتداي برنامه خود قرار مي دهد و بار گريه را بر روي اشعاري که عميق تر و سوزناک ترند ، قرار مي دهد. در غير اين صورت اشعار سوزناک را که قبل از امادگي مستمع خوانده و هدر رفته و اشعار سطحي را بعد از آمادگي او در معرض گفتار قرار داده است که مستمع با هيچ يک از اين دو حالت ، حال پيدا نمي کند . لذا بايد مجلس را تا قبل از آماده شدن مستمع از اشعار سطحي که فهم آن ها برايش آسان تر است ، پر کرد و شعر سوزناک را به محض آماده شدن برايش خواند .


فن استتاج
يکي از قوي ترين و بهترين فنون روضه خواني که واقعا نشانه استادي مداح است ، کنار هم گذاشتن دو مطلب و استتاج مطلب سومي است که در جايي ذکر نشده و هيچ گونه تضادي هم با دو مطلب اول ندارد بلکه چيزي خارج از ذاتيات دو مطلب اول است که نتيجه فکر کردن به جوانب و حواشي مطلب اول مي باشد . چون اين مطلب معناي بسيار دقيقي است از چند مثال مدد مي گيريم .
در روضه حرکت کاروان اسراء از کربلا آمده که يکي از دختران حضرت در بيابان گم شد و يکي از سربازان دشمن مامور يافتن او گرديد بعد از مدتي همه ديدند که آن سرباز با يک دست افسار اسب را گرفته و با دست ديگر به دخترک تازيانه مي زند و او را دنبال مي کند.
اين نقل مطلب تاريخي ، حالا نحوه استتاج چون آن ملعون سواره بوده و دخترک پياده ، مطمئنا از او تندتر حرکت مي کرده و ثانيا اينکه دخترک در حال دويدن تازيانه مي خورده و احتمالا روي زمين نيز مي افتاده است.  حال از اين دو مطلب استتاج مي شود که شايد وقتي او را تازيانه مي زده ، تازيانه به دور پاي دختر پيچيده شده و او را به زمين زده و دنبال سوار مي کشانده است مثالي ديگر
در تاريخ آمده که وقتي حضرت علي اصغر عليه السلام شهيد شد امام حسين (ع) او را پشت خيام بردند و خواستند دفن نمايند که صداي شيون حضرت رباب (ع) بلند شد . اين مطلب تاريخي حال به نحوه استتاج دقت کنيد وقتي که حضرت علي اصغر (ع) شهيد شد حضرت از خجالت مادر او ديگر روي برگشتن به خيمه را نداشتند . مطلب دوم اينکه مادر هنگام دفن بچه سر مي رسد .
استتاج اينکه حضرت در آنجا مضطرب شدند که بچه را چه کنند.


فن بيان اقوال
با استفاده از اين فن ، مداح مي تواند اقوال مختلفي را که در روضه وجود دارد ، بيان داشته و با هر کدام به اندازه کافي به مجلس شور و حال بدهد . مثلا کسي که در مسئله دو قول پيدا کرده که حتي مخالف هم هستند ، مي تواند ابتدا آن قولي که معروف تر است و مستمع به آن آشنايي کامل دارد را بيان کرده و سپس قول بعدي را با گفتن جملاتي از قبيل اين طور نيز نقل شده و يا خدا کند که صحيح نباشد بيان کند و از آن نيز به عنوان روضه خود استفاده نمايد . اما شرطش اين است که ابتدا قول مشهور را گفته و سپس اقوال بعدي را بيان نمايد تا اعتماد مستمع سلب نگرديده و گمان نکند که شما اين مطلب را از خودتان مي گوييد و داريد قول دوم را براي توجيه کار خود اظهار مي کنيد.


مسکوت گذاشتن
شگرد بعدي در روضه خواني آن است که مداح هر چيزي را نمي داند مسکوت گذاشته و از کنار ان رد شود . اما مطلبي را که گريزي از گفتن آنها نيست را به گونه اي اظهار دارد که براي مستمع سوال بر انگيز نشود مثلا اگر نمي داند چه کسي در کوفه هنگام ورود اسراي کربلا براي پيشنهاد کمک به خدمت امام سجاد (ع) رسيد ، بهتر است اصلا اسم نبرد و جمله را بدون فاعل بيان نمايد مثلا بگويد : آمد خدمت حضرت . اين کار بهتر از بيان چند اسم همراه با ترديد مي باشد تا بدين وسيله به مداح گمان سوء در عدم تحقيق و تفحص برده نشود.

 


منبع
































 


(ما را از نظرات خود بهره مند سازید)

تعداد بازديد : 196
نویسنده : منتظر المهدی در شنبه 06 ارديبهشت 1393 | نظرات()

Web Template By : Samentheme.ir

خبرنامه
براي اطلاع از آپيدت شدن سایت در خبرنامه سایت عضو شويد تا جديدترين مطالب به ايميل شما ارسال شود

عضویت سریع
نام کاربری :
رمز عبور :
تکرار رمز :
ایمیل :
نام اصلی :
کد امنیتی : * کد امنیتیبارگزاری مجدد
موضوعات مطالب
آرشیو مطالب
پیوندهای وبگاه
لوگوی شما